Descuberta unha nova especie de solénido


En España, o grupo dos moluscos solénidos comerciais está formado, fundamentalmente, por tres  especies: navalla (Ensis magnus) longueirón  (Ensis siliqua) y longueirón vello (Solen marginatus). Pero iso era até agora. Joaquín Vierna, Alejandra Perina, Andrés Martínez-Lage e Ana González-Tizón son catro biólogos da Universidade da Coruña que en colaboración coa Universidade de Wageningen (Países Baixos) e coa empresa AllGenetics, acaban de facer público un traballo de investigación no que confirman a existencia dunha nova especie de navalla, a Ensis minor que se atopou nas localidades de Lira e Vigo.

Durante o traballo de investigación determinaron o número de especies deste tipo de molusco que habitan na nosa costa atlántica mediante o estudo de secuencias curtas do a súa existencia pasouse por alto nas nosas costas debido ao seu elevado parecido morfolóxico coa Ensis siliqua.

Publicado en Biodiversidade | Deixa un comentario

A vida en 2:48 minutos

Unha antiga tradición chinesa sostén que cando un neno sobrevive ao seu centésimo día de vida agárdalle un futuro cheo de éxitos. Pois ben, Mei Lun e Mei Huan son dous cachorros de panda xigante que naceron o 15 de xullo de 2013 no zoolóxico de Atlanta, no estado de Georgia  (USA) e que acaban de celebrar os seus primeiros 100 días. As autoridades do zoolóxico esperaron todo este tempo para presentalos en sociedade porque os primeiros días de vida dun panda son de alto risco.

Son o cuarto e quinto descendiente de Lun Lun e Yang Yang e representan os primeiros pandas xigantes nacidos en Estados Unidos este ano e os primeiros mellizos desta especie que ven a luz no país desde 1987.
Os seus nomes foron elixidos por votación nacional, na que participaron máis de 51.000 persoas, entre os que proporcionou o persoal da Base de Investigación Chengdu de Crianza de Pandas Xigantes en China. Significan algo indescriptiblemente fermoso e magnífico. Sen dúbida sono.


Publicado en A imaxe do día, Biodiversidade, Sabías que? | Deixa un comentario

Halloween: medo, eu?

Ante a presenza dun perigo ou ameaza sentimos medo. Pero, que é o medo?  

O medo é unha resposta emocional fronte a un risco ou un dano, real ou imaxinario, que activa unha serie de reaccións fisiolóxicas que nos preparan para a supervivencia. O sistema de alarma fronte ao risco atópase no noso sistema límbico, unha porción do cerebro situada inmediatamente debaixo da cortiza cerebral onde se localiza a amígdala cerebral (atención, non confundir coas amígdalas da garganta!).

Pois ben, mentres realizamos calquera actividade, a amígdala está monitoreando todo o que sucede ao noso ao redor e mesmo cando durmimos está atenta, de modo que ante calquera son que poida representar unha ameaza, activa as súas conexións e fai que despertemos.

A amígdala encárgase, en definitiva, de controlar as emocións e o medo o é, e das fortes. Ao ser activada, a amígdala desencadea un aumento de actividade de diversas funcións corporais como a presión arterial, a intensificación do metabolismo celular, o incremento de glicosa no sangue, o aumento na coagulación sanguínea e da actividade mental. De igual maneira, o sangue vaise aos músculos maiores, principalmente ás pernas, para ter suficiente enerxía para escapar se é necesario. O corazón comeza a traballar a unha velocidade moi por encima do habitual, levando rapidamente hormonas como a epinefrina a todo o corpo e aos músculos. Ante a percepción dun perigo agudízanse todos os nosos sentidos. Abrimos máis os ollos e as pupilas dilátanse para solicitar a maior cantidade de información posible. En realidade é un gran alivio que todo isto suceda de maneira automática e que non sexamos nós quen temos que activar a alarma e provocar todas estas reaccións. O noso traballo simplemente concéntrase en analizar a situación para tomar a mellor decisión segundo sexa a ameaza.

Pero, afortunadamente, non todo é tan sinxelo: a cortiza cerebral que recubre o sistema límbico actúa como modulador das nosas emocións e, deste xeito, permítenos darlle á nosa capacidade emocional unha nova dimensión: a creatividade, a arte, a vinganza, o amor, o altruísmo, a entrega e, como non, o medo, van moito máis alá dos primitivos modelos de percepción e comportamento do sistema límbico.


Publicado en Sabías que? | Deixa un comentario

Que é a talidomida?


Todo comezou en 1953, cando o doutor Wilhem Kunz sintetizó nos laboratorios Chemie-Grünenthal na entón República Federal de Alemaña, unha sustancia química á que denominou thalidomide, palabra composta derivada de N-phthaloylglutamide ou amida de ácido italiglutámico, durante un programa de desenvolvemento de drogas antihistamínicas para o tratamento das alergias. Con todo, non era moi efectiva en este campo pero determinouse o seu efecto hipnótico e sedante.

Malia as poucas perspectivas que se lle auguraban a este composto químico, en 1957, con apenas dous anos de ensaios clínicos realizados con animais, os laboratorios decidiron aprobar e pór nas farmacias o Contergan no medio dunha agresiva campaña publicitaria. Esta foi a primeira denominación comercial da talidomida. A nova droga foi presentada como  sedante e calmante das náuseas e vómitos durante os tres primeiros meses de embarazo.

Como sedante tivo un gran éxito xa que, nun principio, creuse que non causaba case ningún efecto secundario e no caso de inxestión masiva non resultaba letal. Até ese momento considerábase que a placenta era unha barreira impenetrable que protexía ao embrión de calquera axente externo. Con todo, en 1962, o pediatra alemán Widukind Lenz do Hospital da Universidade de Hamburgo, publicou un traballo alertando da posible relación entre a inxesta do fármaco durante os primeiros meses de embarazo e as malformacións nos fillos daquelas mulleres. En España foron 10 medicamentos os que contiñan este principio activo, que se retirou “oficialmente” en 1963, cando as autoridades sanitarias deron a voz de alarma. Pero que a ninguén estrañe que puidese estar 3 ó 4 anos mais distribuíndose posto que as farmacias facían provisión de medicamentos e non se cumprían estrictamente as ordes de sanidade.

Widukind Lenz (Foto: LIFE en español)

O medicamento provocou miles de nacementos de bebés afectados de focomelia, unha malformación conxénita que se caracteriza polo acurtamento dos elementos da extremidade máis cercanos ao corpo e que, nos casos máis graves, mans, pés e mesmo dedos surxen directamente do tronco, sen rastro de elementos intermedios. Sen embargo,  non eran os únicos efectos relacionados coa talidomida, que tamén ocasionou problemas en órganos internos.
Como responsable do desastre da talidomida, a farmacéutica pagou case 600 millóns de euros en concepto de indemnizacións en Alemaña. Mentres, en España ás aproximadamente 3.000 vítimas non recibiron nin disculpas públicas nin compensacións polos danos causados.

A Asociación de Vítimas da Talidomida (AVITE) reclamou ou pasado 14 de outubro nun xulgado de Madrid que Grünental indemnícelles con 204 millóns polas malformacións que sufriron. A empresa pediu que a demanda se desestime porque os feitos están prescritos. Ou xuízo quedou visto para sentenza.

 

 

Publicado en Saúde | Deixa un comentario

O Premio Nobel en Fisioloxía ou Medicina 2.013

Este ano, o Premio Nobel en Fisioloxía ou Medicina foi para dous científicos estadounidenses, Randy W. Schekman e James E. Rothman e mais para o doutor alemán Thomas C. Südhof.

O doutor Schekman, un químico de 64 anos profesor da Universidade de California, descubriu 50 xenes involucrados no movemento vesicular e o papel das produtos proteínicos dos mesmos no transporte molecular dentro das células.Traballou moitos anos con Alfred Komberg, ganador do Nobel en 1959 polas súas investigacións do proceso de síntese do ADN.

O doutor Rothman, nacido en 1947 é licenciado en Física e Doctorado en Química Biolóxica pola Universidade de Harvard. Actualmente traballa na Universidade de Yale. Este investigador descubriu a chave molecular encargada da transferencia de materia no interior celular, o cal permitiu a mellor comprensión de procesos tan fundamentais para as ciencias médicas como o mecanismo de entrada dos virus para infectar ás células.

Pola súa banda, o doutor Südhof naceu en 1955 en Gotinga. É licenciado en Ciencias Médicas na Universidade da súa cidade natal. Desde 2008 é profesor de Fisioloxía Molecular e Celular da Universidade norteamericana de Stanford.
Ata a publicación dos seus traballos, non se coñecía de certo como ocorría a fusión das vesículas coa membrana plasmática no proceso da neurotransmisión. Os seus últimos traballos tratan de  determinar como as proteínas prexudican a química cerebral, unha das posibles causas do autismo e a esquizofrenia.

Os premios Nobel outórganse anualmente a persoas que fixeron achegas relevantes no campo da medicina e a fisioloxía, a física, química, a literatura, a paz e a economía. Os premios creáronse como última vontade do Alfred Nobel, inventor da dinamita e industrial sueco, que asinou a súa testamento no Club Sueco-Noruego de París o 27 de novembro de 1895. Cada laureado recibe unha medalla de ouro co perfil esquerdo da cara de Alfred Nobel, acompañada das súas datas de nacemento e falecemento, un diploma e unha suma de diñeiro que depende dos ingresos da Fundación Nobel dese ano. Como marca a tradición, a entrega dos Premios Nobel 2013 de Fisioloxía ou Medicina será en Estocolmo o día 10 de decembro, aniversario da morte de Alfred Nobel.

Publicado en A imaxe do día | 1 Comentario

Unha moa con moito xuízo

No Laboratorio de Investigación en Odontoloxía da Universitat Internacional de Catalunya (UIC) estableceuse un protocolo para illar e identificar células nai pluripotentes extraídas da polpa dental do terceiro molar, a coñecida moa do xuízo. O equipo utilizou o terceiro molar  porque é o derradeiro dente que se desenvolve nos humanos e frecuentemente debe ser extraído por problemas na súa erupción. Observouse que estas células sempre están presentes na polpa dental e conseguiuse illalas en adultos de entre 14 e 60 anos. Esta investigación podería chegar a unha fase clínica e, nun futuro, demostrar a rexeneración de tecidos óseos, neuronais e hepáticos, dando lugar a múltiples posibilidades terapéuticas.

Publicado en Saúde | Deixa un comentario

… e despois Polonia

Aínda que lle corresponde un país europeo organizar o próximo cume do clima, despois das celebradas en México, Sudáfrica e a que se está a desenvolver en Catar, só Polonia ofreceuse, quizais polos gastos de organización que leva este tipo de eventos.  Na UE, Polonia representa o país que máis fixo por entorpecer as propostas da Comisión Europea en materia de regulación de CO2. O país depende fortemente do carbón e negouse a que Europa aumente o seu obxectivo de redución de emisións do 20% actual ao 30% en 2020. Polonia ocupa a 21 posición no ranking de países con máis emisores de CO2: 7,38 toneladas por persona. España 9,60 toneladas, posición 17 na lista. Triste. Triste.

Publicado en Cambio climático | Deixa un comentario

Ás voltas co cambio climático

A temperatura media da superficie da Terra subiu 0,74 ºC desde finais do século XIX.

Prevese que para o ano 2100 subiría entre 1,8 ºC e 4 ºC ou máis se non se fai nada para impedilo. Iso supón un cambio rápido e intenso no tempo xeolóxico.

Mesmo se «só» subise 1,8 ºC sería un aumento de temperatura maior que en ningún outro século nos últimos 10 000 anos.

É probable que ao redor dun 20-30% das especies vexetais e animais corran un maior risco de extinción se a temperatura media mundial sobe por encima dunha marxe de 1,5 – 2,5 ºC.

O nivel medio do mar subiu entre 10 e 20 cm ao longo do século XX. Espérase que para 2100 subise entre 18 e 59 cm máis. As temperaturas máis altas provocan que o volume dos océanos se expanda. Ao derretirse, os glaciares engaden máis auga aos océanos. Así, a medida que o branco brillante do xeo e a neve deixa paso ao azul mariño escuro, redúcese cada vez máis a capacidade para reflectir os raios do sol, o cal intensifica o quecemento.

As organizacións ecoloxistas, como o WWF, Amigos da Terra ou Greenpeace, publicaron novos informes sobre o impacto do cambio climático e denuncian que os seus terribles efectos xa se notaron este mesmo ano, como o desxeo do Ártico, as ondas de calor deste verán en España ou o furacán Sandy.

Doha é a capital do emirato petroleiro de Catar,  un país onde no verán  os 50°C son habituais e o mes no que estamos, cos seus 30° á sombra, é considerada a tempada fría. Un lugar onde os impostos non existen, onde polas súas avenidas circulan grandes automóbiles: limosinas, pickups e monovolúmenes,  onde  o aire acondicionado está en marcha en todos lados: no hotel, no taxi, na universidade e, por suposto, nos inmensos centros comerciais. Pois ben, desde  este luns, 26 de novembro, até  o venres 7 de decembro 2012 no seu Centro nacional de convencións desenvólvese a 18ª Conferencia anual  sobre o cambio climático. 17.000 delegados de 192 países volven reunirse co obxectivo de avaliar os progresos dos distintos países na redución da emisión dos gases de efecto invernadoiro. La Cumbre deberá decidir o futuro do Protocolo de Kioto despois de que este expire a finais  deste ano e esbozar as bases para a firma dun segundo compromiso (Kioto 2). Pero un ano máis, China e Estados Unidos (os dous países que máis contaminan a Terra) están a obstaculizar a loita contra o cambio climático e, de momento, só a Unión Europea ha aprobado reducir as súas emisións un 20% no 2020. Triste.


 

Publicado en Cambio climático | Deixa un comentario

Véndense cabaliños de mar

O Proxecto Hippocampus iniciou no 2006 en Vigo unha liña de investigación centrada na recuperación das poboacións de cabaliños de mar do litoral atlántico español, non que había dúas especies: Hippocampus guttulatus, que entrou recentemente no Catálogo Español de Especies Ameazadas e H. hippocampus. Tendo en conta  que a documentación científica relacionada con estas especies é moi escasa, o proxecto centrouse en aspectos urxentes e necesarios que revelaron que as poboacións naturais dos cabaliños de mar estaban a piques de desaparecer. Grazas ao Consello Superior de Investigacións Científicas (CSIC) galego desenvolvéronse técnicas de mantemento e reprodución en catividade e agora están a avaliar as posibilidades de recuperación de poboacións naturais mediante a introdución non medio natural de exemplares xeneticamente controlados, criados en catividade. Ao ano do seu nacemento xa miden 17 centímetros, e ao longo da súa vida (poden durar até o seis) alcanzan os 30 de estatura. As investigacións non foron fáciles: a femia facía ou baile nupcial pero non chegaba a depositar os ovos na bolsa do macho. Aos poucos fomos mellorando as condicións de alimentación e condicións térmicas, di Alexandre Chamorro, investigador do CSIC. Os científicos determinaron que a temperatura idónea para a súa cría en catividade rolda os 19 a 20 graos, o que abriu novas liñas de investigación sobre a relación entre a temperatura da auga e a distribución da especie. Agora o macho xesta os ovos durante un mes aproximadamente e pare as crías. No 2009, os investigadores soltaron varios destes exemplares nas augas de A Illa de Arousa e uns meses despois comprobaron que algúns seguían vivos. Puideron localizalos porque lles puxeron un colar e inxectado un polímero fluorescente baixo a súa pel amarelo-verdosa. O equipo do Consello Superior de Investigacións Científicas, que até o momento contaba con subvencións do Goberno Central, preparou unha proposta para estudar as posibilidades de repoboación do Hippocampus guttulatus nos mares de Europa. Ía presentalo, en busca dunha subvención, ao Programa europeo Life+. Era a súa derradeira oportunidade para aspirar a este plan de axudas para o medio ambiente da UE, previsto para o período 2007 e 2013, pero a Xunta freouno. Era requisito indispensable que a Consellería de Medio Ambiente  dese o seu visto e prace (algo totalmente gratis) antes de setembro.  A Administración non respondeu aos insistentes correos dos científicos, que quedaron fóra do proyecto. Por iso, para poder seguir cos seus estudos, aos investigadores non quedou máis remedio que publicar un anuncio: Véndense cabaliños de mar a 80 euros. Sen dúbida, un parto tamén difícil para eles.

 


 

 

Publicado en Biodiversidade | Deixa un comentario

43 anos despois do pequeno paso

 

 

 

 

 

Todo comezou o 25 de maio de 1961, cando o presidente John F. Kennedy anunciou o obxectivo de enviar astronautas á Lúa antes do final da década. Tras oito anos de intenso traballo, o seu desexo converteuse en realidade: o 20 de xullo de 1969, o comandante do Apolo 11, Neil Armstrong, saíu do módulo lunar e deu un pequeno paso no Mar da Tranquilidade, que cualificou de un salto xigantesco para a humanidade.



Publicado en Sabías que? | Deixa un comentario